Ustawienia profili kierowcy Mercedes-Benz – synchronizacja w chmurze, kluczyki i rozpoznawanie głosu

0
386
3.5/5 - (12 votes)

Nawigacja:

Czym są profile kierowcy w Mercedes‑Benz i co realnie dają

Profil kierowcy a „sztywne” ustawienia samochodu

Profil kierowcy w Mercedes‑Benz to zapisany zestaw osobistych ustawień, który można szybko przywołać jednym kliknięciem, kluczykiem lub komendą głosową. Różni się to mocno od sytuacji, gdy każdą funkcję regulujesz za każdym razem ręcznie. Profil gromadzi preferencje jednej osoby i pozwala je wczytać niezależnie od tego, kto używał auta wcześniej.

Ustawienia zapisane „na sztywno” dotyczą całego samochodu i obowiązują zawsze – niezależnie od profilu. To na przykład część ustawień świateł zewnętrznych czy funkcji bezpieczeństwa, które z założenia nie powinny być łatwo zmieniane przy każdej jeździe. Profil kierowcy działa jak nadbudowa nad systemem auta: nakłada na uniwersalne ustawienia indywidualne preferencje, takie jak pozycja fotela czy ulubione stacje radiowe.

Dzięki temu dwie osoby mogą korzystać z jednego Mercedesa w zupełnie różny sposób, bez wzajemnego „psucia” sobie ustawień. Samochód przestaje być konfiguracją „raz na zawsze”, a staje się czymś, co dopasowuje się do osoby siedzącej za kierownicą.

Zakres personalizacji: nie tylko fotel i lusterka

Większość użytkowników kojarzy profile kierowcy głównie z pamięcią fotela i lusterek. W nowszych Mercedesach to dopiero początek. W zależności od modelu i wersji MBUX w profilu zapisywane są między innymi:

  • dokładna pozycja fotela, kolumny kierownicy i lusterek zewnętrznych,
  • podparcie lędźwiowe, ustawienia masażu i często także preferowane poziomy podgrzewania,
  • ulubione tryby jazdy (Comfort, Sport, Eco, Individual) i wybrane parametry w trybie Individual,
  • preferencje asystentów jazdy – np. aktywność aktywnego tempomatu, asystenta pasa ruchu,
  • ustawienia klimatyzacji w swojej strefie,
  • układ i wygląd ekranów MBUX, motyw kolorystyczny, język systemu,
  • profile multimediów: ulubione stacje radiowe, zalogowane konta Spotify/Tidal,
  • cele w nawigacji: adres domu, pracy, ostatnio wybrane miejsca,
  • indywidualne ustawienia asystenta głosowego i rozpoznawania głosu.

Im bardziej rozbudowany system MBUX, tym szerszy zakres personalizacji. Z czasem różnice między profilami potrafią być bardzo duże – od sposobu prowadzenia po charakter oświetlenia ambientowego i brzmienie systemu audio.

Kiedy profile naprawdę robią różnicę

Profile kierowcy są szczególnie przydatne w kilku typowych sytuacjach. Najbardziej oczywista to samochód współdzielony w rodzinie. Osoba o wzroście 160 cm i druga mająca 190 cm nie muszą za każdym razem ustawiać fotela od zera. Wystarczy, że każdy ma swój profil (i najlepiej swój kluczyk), a Mercedes po otwarciu ustawi wszystko automatycznie.

Drugi typowy scenariusz to auta służbowe i flotowe, gdzie jeden samochód obsługuje kilku pracowników. Zamiast ciągłych pretensji, że „ktoś mi zmienił radio i wyłączył asystenta pasa”, każdy kierowca loguje się na swój profil i dostaje swoje środowisko pracy. Szczególnie przy intensywnej eksploatacji w tygodniu utrzymanie porządku w ustawieniach bardzo poprawia komfort.

Trzeci scenariusz to kilka Mercedesów w rodzinie lub firmie. W połączeniu z chmurą Mercedes me profile można synchronizować między autami. Przesiadając się z jednego modelu do drugiego, zachowujesz część ustawień – na przykład ulubione cele w nawigacji, stacje radiowe czy strukturę ekranu. Nie każda funkcja przeniesie się jeden do jednego, ale komfort jest zauważalnie większy niż przy zupełnie „gołym” aucie.

Ograniczenia profili – czego nie zapiszesz

Mimo szerokich możliwości profile kierowcy nie są magicznym „snapshotem” całego auta. Część ustawień z definicji nie podlega personalizacji lub jest przypisana do konkretnego samochodu niezależnie od profilu. Do tej grupy z reguły należą:

  • nastawy niektórych systemów bezpieczeństwa (funkcje krytyczne, np. systemy kolizyjne),
  • parametry związane z pracą jednostki napędowej, które wpływają na emisję lub zużycie paliwa według homologacji,
  • konfiguracja świateł zewnętrznych (np. czas świecenia Coming Home/Leaving Home),
  • niektóre ustawienia systemu alarmowego, zamków i blokady dziecięcej,
  • funkcje wymagające kodowania serwisowego, np. trwałe wyłączenie pewnych opcji.

Dodatkowo, zakres tego, co zapisuje profil kierowcy, może się różnić między rocznikami, wersjami wyposażenia i aktualizacjami oprogramowania. Dlatego warto podejść do tematu elastycznie: traktować profil jako wygodne narzędzie, a nie absolutne źródło prawdy o wszystkich ustawieniach w samochodzie.

Podstawy systemu: MBUX, Mercedes me i rodzaje profili

Rola MBUX jako centrum zarządzania profilami

System MBUX (Mercedes‑Benz User Experience) jest sercem współczesnego kokpitu i jednocześnie centrum zarządzania profilami kierowcy. To w jego menu tworzysz, modyfikujesz i wybierasz profile, łączysz je z kluczykami i kontem Mercedes me oraz konfigurujesz asystenta głosowego.

MBUX w różnych generacjach ma inny wygląd i układ menu, ale logika profili jest podobna. Zazwyczaj dostęp do nich znajduje się w sekcji Ustawienia lub Profil użytkownika, widocznej w górnej części ekranu (ikona sylwetki, imię kierowcy lub napis „Gość”). Właśnie tam można się przełączać między profilami lokalnymi, zalogować na konto w chmurze i sprawdzić, czy synchronizacja działa.

Dla użytkownika kluczowe jest zrozumienie jednego: wszystko, co robisz w kabinie (ustawianie fotela, zmiana języka, personalizacja motywów), dzieje się zawsze w kontekście jakiegoś profilu – nawet jeśli jest to domyślny profil gościa.

Typy profili: lokalny, w chmurze i profil gościa

W nowoczesnych Mercedesach z MBUX występują trzy podstawowe rodzaje profili:

  • Profil lokalny – zapisany wyłącznie w pamięci danego samochodu. Nie wymaga logowania do Mercedes me. Idealny, gdy auto nie ma aktywnych usług online lub użytkownik nie chce korzystać z chmury.
  • Profil w chmurze (Mercedes me) – powiązany z kontem Mercedes me i synchronizowany między zgodnymi pojazdami. Po zalogowaniu w kolejnym Mercedesie część ustawień jest automatycznie przywoływana.
  • Profil „Gość” – tymczasowy, zazwyczaj bez dostępu do danych z chmury. Służy do jazd testowych, użyczenia auta znajomemu lub sytuacji, gdy nie chcesz „brudzić” swojego głównego profilu.

Między tymi typami można się poruszać dość elastycznie. Profil lokalny można później powiązać z kontem Mercedes me, a profil w chmurze można tymczasowo wyłączyć i używać trybu gościa, jeśli oddajesz samochód komuś, komu nie chcesz dawać dostępu do swoich danych i aplikacji.

Wymagania techniczne: roczniki, wersje MBUX i usługi online

Nie każdy Mercedes oferuje identyczny zestaw funkcji profili. Decydują o tym głównie trzy czynniki:

  • generacja systemu multimedialnego – pierwsze wersje Comand Online miały jedynie szczątkową personalizację; pełne profile to domena MBUX i nowszych systemów,
  • rocznik auta i pakiety wyposażenia – im młodszy samochód i bogatszy pakiet multimediów (np. Pakiet MBUX High-End), tym więcej możliwości zapisu i synchronizacji,
  • status usług Mercedes me – część funkcji w chmurze wymaga aktywnej subskrypcji i połączenia internetowego auta (eSIM lub hotspot z telefonu).

W praktyce oznacza to, że dwa pozornie podobne Mercedesy z tego samego modelu mogą mieć inny zakres profili. Różnice pojawiają się także po aktualizacjach OTA (over-the-air), które czasem dodają nowe elementy do synchronizacji w chmurze.

Dlaczego nie każdy Mercedes ma te same możliwości profili

System profili jest mocno powiązany z architekturą elektroniki samochodu. W starszych modelach wiele funkcji jest sterowanych oddzielnymi modułami, które nie „rozmawiają” ze sobą w sposób pozwalający na łatwe zapisanie całości w jednym profilu.

W nowszych generacjach, gdzie więcej elementów podpiętych jest pod centralny system (MBUX, zintegrowane sterowniki foteli, świateł, klimatyzacji), zakres możliwej personalizacji rośnie. Stąd różnice: to nie kwestia złej woli producenta, ale tego, jak zbudowana jest elektronika danego rocznika.

Jeśli masz wrażenie, że znajomy w innym Mercedesie ma „lepsze” profile kierowcy, warto porównać nie tylko model auta, ale przede wszystkim generację MBUX, wersję oprogramowania i aktywne usługi online.

Kierowca w garniturze prowadzi luksusowego Mercedesa
Źródło: Pexels | Autor: Pavel Danilyuk

Zakładanie i pierwsza konfiguracja profilu kierowcy krok po kroku

Tworzenie nowego profilu na ekranie MBUX

Proces tworzenia profilu kierowcy jest dość prosty, choć różni się szczegółami w zależności od wersji MBUX. Ogólny schemat wygląda podobnie:

  • Włącz zapłon i poczekaj, aż główny ekran MBUX się uruchomi.
  • Naciśnij ikonę profilu (zwykle w górnym rogu ekranu) lub wejdź w Ustawienia > Profile.
  • Wybierz opcję Nowy profil lub Dodaj użytkownika.
  • Postępuj zgodnie ze wskazówkami na ekranie: nadaj nazwę, wybierz ikonkę, zdecyduj o połączeniu z Mercedes me.

Po utworzeniu profilu MBUX zwykle zada kilka dodatkowych pytań: o język, preferowany wygląd ekranu, podstawowe ustawienia prywatności. Na tym etapie nie trzeba jeszcze idealnie dopieszczać wszystkich szczegółów – ważne, żeby profil był aktywny i gotowy na zapis ustawień z kabiny.

Parowanie konta Mercedes me z samochodem

Jeżeli chcesz korzystać z synchronizacji w chmurze, profil warto powiązać z kontem Mercedes me. Ogólny przebieg wygląda tak:

  • Załóż lub zaloguj się na swoje konto w aplikacji Mercedes me na telefonie.
  • Dodaj samochód do konta (VIN, autoryzacja w salonie lub przez kod w samochodzie – zależnie od rynku i rocznika).
  • W samochodzie przejdź do sekcji Łączność / Mercedes me & Apps w MBUX.
  • Zaloguj się tym samym adresem e‑mail, którego używasz w aplikacji.
  • Połącz aktualnie aktywny profil kierowcy z kontem Mercedes me, jeśli system o to poprosi.

Po poprawnym zalogowaniu w rogu ekranu MBUX często pojawia się imię zalogowanego użytkownika lub ikona chmury. Od tej chwili część ustawień profilu będzie synchronizowana online pomiędzy zgodnymi pojazdami, a usługi Mercedes me staną się dostępne bezpośrednio z auta.

Nadanie nazwy, ikonki i zabezpieczenie profilu

Nazwa profilu najlepiej, żeby była jednoznaczna – szczególnie gdy kilka osób korzysta z jednego auta. Zamiast ogólnego „Kierowca 1” lepiej użyć imienia lub prostego nicku. Dzięki temu przełączanie z listy profili jest szybsze i nie powoduje pomyłek.

W nowszych wersjach MBUX można wybrać ikonę reprezentującą użytkownika (np. sylwetka, inicjały, symbol). Nie ma to wpływu na funkcjonalność, ale pełni rolę praktycznej „naklejki”, ułatwiającej nawigację w menu.

Profil można też zabezpieczyć kodem PIN lub inną formą blokady. To szczególnie przydatne, jeżeli na profilu zalogowane są prywatne konta multimedialne (Spotify, Amazon Music), adresy w nawigacji czy dane związane z płatnymi usługami. Zamiast kontrolować każdego, kto siada za kierownicę, łatwiej po prostu wymusić PIN przy przechodzeniu na profil właściciela.

Pierwsze zapisanie ustawień w profilu

Po utworzeniu i aktywowaniu profilu można przejść do najważniejszej części: fizycznego ustawienia samochodu. Najlepsza strategia to spokojna, jednorazowa konfiguracja kluczowych elementów:

  • Ustaw fotel dokładnie pod siebie: odległość od pedałów, wysokość siedziska, kąt oparcia, wysunięcie siedziska (jeśli jest).
  • Ustaw kierownicę: odległość i wysokość, tak aby ręce były lekko ugięte.
  • Wyreguluj lusterka zewnętrzne i lusterko wsteczne, a następnie zapisz pozycję fotela i lusterek w pamięci fotela (przycisk „M” + wybrany numer).
  • Ustaw swoją strefę klimatyzacji, intensywność nawiewu i ewentualnie tryb automatyczny.
  • Skonfiguruj ulubione stacje radiowe, zaloguj się na konta multimedialne (jeśli chcesz) i wybierz domyślne źródła dźwięku.

W wielu modelach Mercedes po zapisaniu ustawień fotela przy aktywnym profilu automatycznie kojarzy tę pozycję z profilem. Dodatkowo część zmian (np. układ ekranu) jest zapisywana w tle bez dodatkowych potwierdzeń. Jeżeli chcesz mieć pewność, możesz w menu profilu poszukać opcji typu Zapisz ustawienia i wykonać manualny zapis.

Prosty przykład: dwa różne style w jednym aucie

Wyobraź sobie, że z jednego Mercedesa korzystają dwie osoby o skrajnie odmiennych upodobaniach. Jedna jeździ dynamicznie, lubi sportowy wygląd zegarów, czerwone ambientowe podświetlenie i mocniejszą reakcję na gaz. Druga preferuje spokojną, płynną jazdę, klasyczne zegary, stonowane oświetlenie i komfortowe nastawy zawieszenia.

Zamiast za każdym razem „przestawiać pół auta”, każda z tych osób tworzy swój profil i jednorazowo ustawia samochód pod siebie. Później wystarczy wybrać właściwy profil z listy, włożyć powiązany kluczyk lub dać się rozpoznać po głosie. Auto w kilka sekund wraca do „swojej” konfiguracji: fotel, lusterka, klimat, multimedia, tryb jazdy i wygląd ekranów.

To właśnie w takich, codziennych sytuacjach profile kierowcy pokazują swoją największą wartość – oszczędzają czas i nerwy, a przy okazji zmniejszają ryzyko pomyłek (np. przypadkowej zmiany ustawień kogoś innego).

Jakie ustawienia zapisują się w profilu – pełna lista z praktycznym komentarzem

Pozycja za kierownicą: fotel, kierownica, lusterka

Najbardziej odczuwalna część profilu to ergonomia miejsca kierowcy. W nowszych Mercedesach podłączonych do MBUX profil obejmuje zwykle:

  • ustawienia fotela – położenie w przód/tył, wysokość, kąt oparcia, długość siedziska, podparcie lędźwiowe, czasem nawet ustawienia masażu,
  • pozycję kierownicy – odległość i wysokość, jeśli sterowanie jest elektryczne i zintegrowane z pamięcią fotela,
  • lustra zewnętrzne i wewnętrzne – położenie lewego i prawego lusterka oraz lusterka wstecznego.

W większości modeli te elementy zapisują się technicznie w pamięci fotela (przyciski z literą „M” na drzwiach), ale profil kierowcy „wie”, który numer pamięci jest powiązany z danym użytkownikiem. Dzięki temu po wybraniu profilu lub włożeniu odpowiedniego kluczyka fotel „jedzie” w ustawioną pozycję bez szukania właściwego przycisku.

Jeżeli po przesiadce masz wrażenie, że coś się nie zgadza (np. lusterka nie wróciły idealnie), warto raz jeszcze ręcznie zapisać pozycję w pamięci fotela, mając aktywny właściwy profil. Po tej operacji konfiguracja powinna już trzymać się właściwego użytkownika.

Klimatyzacja i komfort termiczny

Druga grupa ustawień to klimat – dosłownie. Profil zapamiętuje najczęściej:

  • temperaturę w strefie kierowcy (i pasażera, jeśli jest przypisywana do profilu),
  • preferencje nawiewu – automatyczny/manualny, intensywność, rozkład strumienia powietrza,
  • podgrzewanie i wentylację foteli – poziom i automatyczne włączanie przy zimnym/starcie,
  • podgrzewanie kierownicy, jeśli dostępne,
  • ustawienia automatycznego odparowywania szyb i recyrkulacji powietrza (w nowszych wersjach).

Jeżeli jedna osoba jest „ciepłolubna”, a druga jeździ przy 20 stopniach i minimalnym nawiewie, profil pozwala uniknąć codziennej przepychanki o temperaturę. Po przełączeniu profilu kabina zwykle w kilka minut „dogania” preferencje kierowcy.

Oświetlenie ambientowe i indywidualna atmosfera

Oświetlenie wnętrza to dla wielu kierowców ważny element nastroju, szczególnie po zmroku. W zależności od wersji MBUX i pakietu oświetlenia, profil obejmuje:

  • wybrany kolor lub motyw ambientowego oświetlenia,
  • jasność oświetlenia w różnych strefach (deska, drzwi, przestrzeń na nogi),
  • reakcje świetlne – np. podkreślenie zmiany temperatury (czerwony/niebieski), ostrzeżenia świetlne,
  • tryby tematyczne (np. „Ocean”, „Fire”, „Fresh”), jeśli auto je posiada.

Jeżeli lubisz spokojny, przygaszony kolor w trasie, a rano w mieście preferujesz jaśniejsze podświetlenie, możesz stworzyć dwie odmiany profilu – np. „Jan – Trasa” i „Jan – Miasto”. Dzięki temu nie trzeba za każdym razem „przeklikać” całego menu oświetlenia.

Układ ekranów, style zegarów i widżety

MBUX i wirtualne zegary oferują sporo możliwości aranżacji. Profil kierowcy pamięta przede wszystkim:

  • wybrany styl zestawu wskaźników (klasyczny, sportowy, progresywny, off‑road itd.),
  • układ widoków na ekranie głównym i zegarach – np. mapa na całą szerokość, mapa z obrotomierzem, komputer pokładowy z asystentami,
  • skróty i widżety na ekranie startowym: ulubione aplikacje, panele skrótów,
  • motywy MBUX (tzw. „tematy”, które jednym kliknięciem zmieniają kilka aspektów naraz).

To właśnie ta warstwa sprawia, że po wejściu do auta „czujesz”, że to twoje środowisko pracy. Jeśli dużo korzystasz z nawigacji, możesz mieć ją zawsze na zegarach przed sobą. Jeżeli wolnisz obserwować parametry auta – komputer pokładowy i obroty pojawią się dokładnie tam, gdzie je zostawiłeś.

Nawigacja: adresy, ustawienia trasy, konta online

Nawigacja w Mercedesie to nie tylko mapa. Profil kierowcy przenosi sporo osobistych danych, dlatego dobrze mieć nad nią kontrolę. Zazwyczaj zapisują się:

  • ulubione adresy – dom, praca, często odwiedzane lokalizacje,
  • historia wyszukiwania – może być wspólna dla profilu, ale oddzielna dla profilu gościa,
  • preferencje trasy – np. unikanie dróg płatnych, preferencja najszybszej lub najkrótszej trasy,
  • ustawienia wyświetlania mapy – widok 2D/3D, orientacja północ/jazda, poziom detali,
  • powiązane konta online – np. logowanie do usług mapowych, integracje z kalendarzem (gdzie kolejne spotkania mogą automatycznie trafiać do nawigacji).

Jeżeli dzielisz auto z kimś, kto jeździ w inne rejony miasta, osobne profile oddzielają wasze „ulubione” i historię celu. Dzięki temu po wpisaniu pierwszych liter MBUX nie podpowiada adresów kolegi czy partnerki, tylko twoje.

Multimedia, telefon i aplikacje

Współczesny samochód to również centrum multimedialne. Profil odpowiada za szereg ustawień związanych z dźwiękiem i łącznością:

  • sparowane telefony i priorytety Bluetooth (który telefon łączy się automatycznie jako pierwszy),
  • ustawienia profilu dźwięku – balans, fader, korektor, tryby dźwięku (np. „Studio”, „Surround”),
  • domyślne źródło audio – radio, USB, Bluetooth, Spotify przez MBUX, internetowe radio,
  • loginy do aplikacji wbudowanych (Spotify, Amazon Music, TuneIn i inne, zależnie od rynku),
  • preferencje telefonu – np. czy automatycznie odtwarzać multimedia po połączeniu.

Jeżeli nie chcesz, by inni użytkownicy auta mieli dostęp do twoich playlist czy historii słuchania, ustaw PIN na swój profil i korzystaj z profilu gościa, gdy ktoś pożycza samochód.

Asystenci jazdy i ustawienia bezpieczeństwa

Mercedes pozwala dość szeroko wpływać na pracę systemów wsparcia. Niektóre z tych preferencji są powiązane z profilem kierowcy, np.:

  • czułość asystenta pasa ruchu i rodzaj interwencji (tylko ostrzeżenie vs. aktywna korekta),
  • ustawienia aktywnego tempomatu (Distance Assist) – np. domyślny odstęp od poprzedzającego pojazdu,
  • preferencje systemu rozpoznawania znaków – ostrzeżenia o przekroczeniu prędkości,
  • włączanie/wyłączanie niektórych asystentów – np. asystent martwego pola, asystent ograniczenia prędkości (w zależności od modelu).

Sportowy kierowca może chcieć mniej inwazyjnych ingerencji i mniejszego dystansu przy tempomacie. Ktoś, kto dopiero oswaja się z dużym autem, będzie zadowolony z pełnego wsparcia i wyraźnych sygnałów ostrzegawczych. Właśnie takie różnice profil elegancko rozdziela.

Preferencje prywatności i dane w chmurze

Nie każdemu odpowiada ten sam poziom „usieciowienia” auta. Profil kierowcy przechowuje także:

  • ustawienia udostępniania danych do Mercedes me (np. dane lokalizacji, statystyki jazdy),
  • zgody na personalizację usług – np. spersonalizowane rekomendacje tras, sugestie punktów POI,
  • ustawienia powiadomień push do aplikacji Mercedes me (np. alarm o otwartych drzwiach, przekroczeniu prędkości).

Jeżeli cenisz prywatność, można ograniczyć wysyłanie części danych do chmury lub przejść na profil lokalny bez synchronizacji. Samochód będzie wtedy mniej „inteligentny” online, ale za to mniej o tobie wie poza kabiną.

Synchronizacja profili w chmurze – jak to naprawdę działa

Co faktycznie trafia do chmury Mercedes me

Synchronizacja profili w chmurze nie oznacza, że absolutnie każde ustawienie z auta jest kopiowane online. Producent skupia się na elementach, które mają sens przy przesiadce do innego Mercedesa. W praktyce do chmury trafiają głównie:

  • preferencje MBUX – język, motywy, układ ekranów, widżety, skróty,
  • ustawienia nawigacji – ulubione adresy, historia, preferencje trasy,
  • powiązane konta aplikacji (np. streaming muzyki), o ile regulamin na to pozwala,
  • część ustawień komfortu – np. klimat, oświetlenie ambientowe,
  • ustawienia prywatności, zgody marketingowe itp.

Elementy bardzo ściśle związane z konkretnym samochodem – jak dokładna pozycja fotela czy konfiguracja zawieszenia pneumatycznego – nie zawsze są w pełni przenoszone między różnymi modelami. Jeśli jednak przesiadasz się z klasy A do klasy C w podobnym roczniku i generacji MBUX, duża część preferencji będzie zachowywać się bardzo podobnie.

Jak działa logowanie i „przenoszenie się” między autami

Przesiadka do innego Mercedesa z MBUX jest stosunkowo prosta. Schemat wygląda podobnie niezależnie od modelu:

  1. W nowym aucie wybierasz profil lokalny lub tworzysz nowy, techniczny profil startowy.
  2. Wchodzisz do sekcji Mercedes me & Apps / Konto użytkownika i logujesz się tym samym adresem e‑mail, którego używasz w swoim głównym samochodzie.
  3. MBUX wykrywa, że na tym koncie istnieje zapisany profil w chmurze i proponuje jego przywołanie lub połączenie z lokalnym profilem.
  4. Wybierasz, co chcesz zsynchronizować (część systemów pozwala odhaczyć niektóre